Kustoskinja: Dunja Brkić
(02.04–30.05.2026.)
Četvrtak, 30. 04. 2026.
→ Galerija Artget KCB, Trg republike 5/1
Ciklus izložbi „Iz Centra“ zamišljen je kao mala studija slučaja, sa ciljem da se preispitaju dosadašnje fotografske prakse i odnos Centra i Galerije Artget prema promenama i gibanjima na fotografskoj sceni. Kao polazište razmatraju se fotografije koje se čuvaju u Kulturnom centru Beograda, u Kolekciji „Oktobarski salon“, kao i pokloni autora Centru u znak zahvalnosti na saradnji ili kao izraz poštovanja prema radu Centra, ali i otkupi Grada Beograda predati Centru na čuvanje.
Druga izložba u okviru ciklusa „Iz Centra“ posvećena je zaostavštini fotografa Raca Bulatovića, autora koji je 2007. godine poklonio Kulturnom centru Beograda 700 fotografija i registar sa podacima o skoro 1.720 snimaka. Izložba predstavlja rezultat rada na popisu i sistematizaciji materijala, pri čemu se kao posebna tema istraživanja izdvojila izgradnja Novog Beograda. Na više od 250 fotografija koje se čuvaju u Kulturnom centru Beograda, Bulatović je ispratio izgradnju najvažnijih objekata na Novom Beogradu od početka pedesetih, pa sve do kraja sedamdesetih godina 20. veka.
Na fotografijama Raca Bulatovića prati se rađanje novog grada sa svim svojim obeležjima modernističke arhitekture i duha novog društva i državne politike. Iz peska i močvare izrastaju stambeni blokovi, zgrade Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, Muzeja savremene umetnosti, Saveznog izvršnog veća, novog Kongresnog centra „Sava“, hotela Jugoslavija, Fakulteta dramskih umetnosti. Snimci su nastali u dokumentarističkom maniru, sa ciljem beleženja promena i razvoja, ali iz današnje perspektive deluju i kao svojevrsni dokazni materijal – svedočanstva u slučajevima kasnijih brisanja i izmena pejzaža. Objekti poput Hotela Jugoslavija i Starog savskog mosta bili su česti motivi na Bulatovićevim fotografijama, ali danas više ne pripadaju novobeogradskoj panorami, pa fotografije ostaju kao dokumenti i sećanja na njihovo nekadašnje postojanje.
Značenje i ideje Bulatovićevih fotografija ne iscrpljuju se samo u njihovom vizuelnom sloju. Dodatnu dimenziju u njihovom razumevanju otkrivaju ispisi, nazivi i datovanja na poleđinama fotografija, koji usmeravaju čitanje prizora i ukazuju na ono što u njima nije neposredno vidljivo. Oni ne funkcionišu samo kao opis ili dokumentacija, već i kao interpretativni okvir koji u pojedinim slučajevima otkriva autorov pogled, ali i širi vremenski i urbanistički kontekst u okviru kojeg fotografije nastaju. Ispisi na poleđinama otkrivaju Bulatovićevo temeljno praćenje razvoja Novog Beograda, što je posebno uočljivo na primeru izgradnje Sava centra, ali i na primerima nekih nerealizovanih projekata, poput plana za izgradnju zgrade Opere. Izostavljanje upravne zgrade fabrike Ikarus, iako se pominje u natpisu, radi potcrtavanja ideje o podizanju modernističkog grada sa peskovitog tla, otkriva promišljenost i proračunatost sa kojima Bulatović pristupa konstruisanju svojih kadrova.
Samim tim, kroz fotografije Raca Bulatovića ne otkriva se samo ono što je postojalo, već i ono što je bilo projektovano, izostavljeno ili naknadno nestalo, čime se topografija Novog Beograda pokazuje kao nestabilna i otvorena struktura, podložna neprestanom preoblikovanju. Upravo u tom preplitanju prisutnog i odsutnog, ostvarenog i neostvarenog, vidljivog i skrivenog, ove fotografije prevazilaze svoju dokumentarnu funkciju i postaju prostor u kojem se artikuliše složen odnos između grada i vremena. Posmatrane iz današnje perspektive, one ne svedoče samo o jednoj fazi u razvoju Novog Beograda, već i o prolaznosti svake urbane forme, otkrivajući da je svaka topografija, ma koliko delovala stabilno, u svojoj suštini nepostojana.
